Diwrnod Cyflog Cyfartal 2015 – Beth yw’r Bwlch Cyflog rhwng y rhywiau?

Mae heddiw yn Ddiwrnod Cyflog Cyfartal yn y DU.

 siarad yn ffigurol, dyma’r diwrnod pan fo cyflog menywod o gymharu â dynion yn dod i ben, ac y byddan nhw’n parhau i weithio yn rhad ac am ddim tan ddiwedd y flwyddyn.

Mae Diwrnod Cyflog Cyfartal yn amrywio o flwyddyn i flwyddyn; caiff ei gyfrifo trwy ddefnyddio ffigurau diweddaraf y bwlch cyflog rhwng y rhywiau gan sefydliadau fel y Gymdeithas Fawcett.

Ar hyn o bryd, mae’r bwlch cyflog ar gyfer gweithwyr llawn amser yn 14.2%.

Ond beth yw y bwlch cyflog rhwng y rhywiau mewn gwirionedd? Beth mae’n ei gynrychioli?

Yn anffodus, nid oes un ateb syml. Cyhoeddir ffigurau gwahanol bob dydd, ac maen nhw i gyd yn gywir at eu dibenion penodol eu hunain.

Mae’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn llawer mwy cymhleth nag un ffigur yn unig, ac mae cymaint o ffactorau yn dylanwadu arno sy’n cael eu cynnwys neu eu hepgor.

Er enghraifft, mae’r ffigur uchod yn codi i 19.1% pan fo gwaith rhan-amser yn cael ei ystyried, ac yn gymaint â 38% ar gyfer menywod dros 60 oed.

Felly yn hytrach na rhoi eglurhad manwl o’r gwahaniaethau, rydym am chwalu ambell fyth sy’n ymwneud â’r bwlch cyflog …

1. Os yw menywod yn fwy tebygol o weithio’n rhan-amser, mae’n amlwg y byddan nhw’n ennill llai o gyflog.

Os mai ystyried cyflog wythnosol, misol neu flynyddol rydyn ni’n ei wneud, yna byddai hynny’n wir wrth reswm.

Ond mae’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn cyfrifo’r gwahaniaeth yng nghyflog gros yr awr ar gyfartaledd ar gyfer dynion a menywod.

Mae swyddi rhan-amser yn tueddu i dalu cyfradd is yr awr na swyddi llawn amser, ac mae hyn yn anfantais i fenywod sef 75% o’r gweithlu rhan-amser ym Mhrydain.

Mae gwaith ymchwil diweddar gan KPMG yn dangos bod gweithwyr rhan-amser 3 gwaith yn fwy tebygol o ennill cyflog sydd o dan y Cyflog Byw Cenedlaethol na gweithwyr llawn amser.

Mae gwaith ymchwil gan WAVE Cymru hefyd yn amau i ba raddau y mae gwaith rhan-amser yn ddewis i fenywod.

Roedd eu dadansoddiad o batrymau gwaith yng Nghymru yn dangos mai dim ond ar sail ran-amser y mae’r rhan fwyaf o’r gwaith yn cael ei gynnig mewn “galwedigaethau benywaidd”.

2. Mae menywod yn dewis gweithio mewn sectorau fel gofal neu iechyd a harddwch, sy’n talu cyflog is.

Rydym yn byw mewn cymdeithas lle cawn ein gorfodi i wneud ‘dewisiadau’ yn sgil yr hyn a welwn o’n cwmpas, yr hyn mae eraill yn ei ddweud wrthym a disgwyliadau neu stereoteipiau cymdeithasol

O oedran ifanc iawn, mae plant yn dod i gysylltiad â stereoteipio amlwg sy’n golygu eu bod yn gwneud dewisiadau cyn i’w gallu neu eu sgiliau gael eu hasesu, ac mae hyn yn effeithio ar fechgyn yn ogystal â merched.

3. Mae menywod yn ennill llai o gyflog oherwydd eu bod yn cymryd amser i ffwrdd ar gyfer mamolaeth.

Er bod hyn yn wir pan fo menywod ar absenoldeb mamolaeth, y broblem yw’r hyn sy’n digwydd wrth iddyn nhw ddewis dychwelyd i’r byd gwaith.

Yn aml, am fod gofal plant yn anfforddiadwy, bydd menywod yn dewis gweithio mewn rolau rhan-amser sy’n is na lefel eu sgiliau ac sy’n talu cyflog gwael.

Mae’n gallu bod yn anoddach iddyn nhw gael mynediad i hyfforddiant ac i rai, mae gwahaniaethu ar sail mamolaeth yn parhau yn broblem go iawn.

Yn ddiweddar, yn ôl amcangyfrifon Y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol roedd tua 54,000 o famau newydd yn cael eu gorfodi i adael eu swyddi bob blwyddyn.

Nid yw’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau yn broblem syml ac nid oes un ateb syml. Fodd bynnag, mae’r hyn sy’n ei achosi wedi’i wreiddio yn safle’r fenyw yn y cartref a’r farchnad lafur.

Os ydym am gau’r bwlch cyflog rhwng y rhywiau, mae angen i ni fynd i’r afael â’r canfyddiad mai gofalwyr yw menywod yn gyntaf, ac ail beth iddyn nhw yw ennill cyflog.

Mae angen rhoi’r seilwaith cywir ar waith er mwyn galluogi pobl i weithio ( gan gynnwys gofal plant fforddiadwy a hygyrch ) a sicrhau bod yna gyflogaeth hyblyg, o ansawdd da gyda chyflog da ar gael.

Yn ôl y mesurau a ddefnyddir i olrhain y bwlch cyflog rhwng y rhywiau, bydd y camau hyn yn helpu i sicrhau y bydd yn rhywbeth sy’n perthyn i’r gorffennol.

Ysgrifennwyd gan Eira Jepson, @EiraJepson.