Mae gan fenywod syniadau, cymwyseddau a sgiliau nad ydynt yn cael eu defnyddio yn y gweithle.

Mae gan fenywod yr un hawliau cymdeithasol a dynion ym mhob gwlad ddiwydiannol, ond y gwir yw, nid ydynt yn gyfartal o ran tâl a datblygiad gyrfa. Mae cydraddoldeb rhywiol yn bwnc llosg y dyddiau hyn, ac er bod cymdeithasau’n brwydro i’w gyflawni, mae llawer o fenywod ddim yn gwireddu eu potensial yn y gweithle o hyd.

Ddeugain mlynedd ar ôl cyflwyno’r Ddeddf Cyflog Cyfartal i roi terfyn ar wahaniaethu rhwng y rhywiau yn y gweithle, mae’r canlyniadau’n bell o fod yn gyfartal o hyd. Mae’n ymddangos bod y bwlch cyflog yn lleihau’n araf, gan arwain at fwlch cyflog o 20% ar gyfartaledd rhwng dynion a menywod. Serch hynny, mae gormod o ddynion ar fyrddau rheoli o hyd.

Yn adlewyrchu ‘Egwyddor Peter’, a gyhoeddwyd ym 1969 gan Laurence J. Peter a Raymond Hull, sy’n datgan bod pobl, yn enwedig dynion, yn cael dyrchafiad tan nad ydynt yn gwneud eu gwaith yn dda, datblygodd yr Athro Tom Schuller, athro Dysgu Gydol Oes ac arbenigwr ar faterion yn ymwneud â’r ddau ryw, egwyddor newydd ar gyfer menywod, ‘Egwyddor Paula’, sy’n awgrymu bod menywod yn gweithio’n is na’u gallu.

Mae ‘Egwyddor Paula’ yn seiliedig ar y ffaith fod merched a menywod yn rhagori ar ddynion o ran cyflawniad academaidd ac yn ychwanegu mwy o sgiliau newydd at eu cymwyseddau na dynion.

Yn gryno, mae dynion yn cael dyrchafiad yn haws tan nad ydynt yn gymwys i wneud dyletswyddau eu swyddi, tra bod menywod yn tueddu i aros ar yr un lefel a chael dyrchafiad i swyddi lle nad ydynt yn gallu defnyddio eu cymwysterau a’u sgiliau i’r eithaf.

Os felly, mae gan fenywod syniadau, cymwyseddau a sgiliau nad ydynt yn cael eu defnyddio yn y gweithle. Felly, pam mae 40% yn fwy o fenywod na dynion yn gweithio mewn swyddi rhan-amser?

Pam nad oes mwy o fenywod mewn swyddi uwch neu’n eistedd ar fyrddau?

Gwnaeth yr Athro Tom Schuller grynhoi’r rhesymau posibl, gan nodi pump ffactor allweddol a allai fod wrth wraidd Egwyddor Paula, a gofynnodd i banel o bobl roi eu barn ar ei wefan:

  • 14% Gwahaniaethu yn y gweithle ar bob lefel ac ym mhob maes. Mae gwahaniaethu yn erbyn menywod yn parhau i fod yn broblem yn y byd busnes.
  • 57% Gofalu am blant a’r henoed. Mae’r mwyafrif o fenywod yn gadael eu swyddi neu’n newid i swyddi rhan-amser ar ôl cael plant, neu i ofalu am eu rhieni. Wrth wneud hyn, fe’u gwelir fel gofalwyr yn gyntaf ac ni ystyrir eu bod yr un mor ymroddgar i’w gwaith, felly nid ydynt yn ymgeiswyr difrifol ar gyfer cael dyrchafiad.
  • 43% Diffyg hunanhyder. Nid yw menywod yn tueddu i fynd am swydd neu ddyrchafiad os nad ydynt yn credu eu bod yn ddigon cymwys. Yn hytrach, byddant yn dewis cynyddu eu sgiliau proffesiynol neu addysgol cyn gwneud cais.
  • 14% Nid oes ganddynt y rhwydweithiau fertigol a fyddai’n eu cysylltu â phobl sy’n gweithio ar lefelau uwch a allai ddarparu gwybodaeth, modelau rôl a chysylltiadau ar gyfer cyfleoedd i gael dyrchafiad.
  • 86% Dewis cadarnhaol i beidio â mynd ymhellach. Mae rhai menywod yn dewis peidio â chamu ymlaen yn eu gyrfa gan eu bod yn mwynhau ac yn ffynnu yn eu swydd bresennol.
  • 6% Arall: Rhesymau amrywiol sy’n atal menywod rhag cyflawni’u gyrfa.

Trwy godi ymwybyddiaeth o’r rhesymau sy’n atal menywod rhag cyrraedd swyddi ar y lefelau uchaf, mae’r Athro Tom Schuller yn ein gwahodd i ddeall ffenomenon cymdeithasol diddorol yn well.

Mae llawer o rwystrau i’w goresgyn o hyd cyn i fenywod gael cydraddoldeb yn y gweithle ond trwy amlygu’r rhesymau sylfaenol, mae’r Athro Tom Schuller yn gwneud cynnydd pwysig tuag at sicrhau cydraddoldeb rhywiol.

Y cwestiwn sydd angen ei hateb nawr yw sut i ddatrys y bwlch cyflog rhwng y rhywiau sy’n parhau o hyd? A sut gallwn ni agor drysau fel y gall mwy o fenywod gamu ymlaen mewn meysydd lle mae dynion yn fwyaf blaenllaw fel diwydiannau gwyddoniaeth, technoleg, peirianneg a mathemateg ( STEM )?

Bydd yr Athro Schuller yn siŵr o daro goleuni pellach yn ei lyfr nesaf, ond os na allwch aros nes iddo gael ei gyhoeddi, a’ch bod yn awyddus i wybod mwy am Egwyddor Paula, mae gennym ni ddigwyddiad penigamp ar eich cyfer.

Fe wnaeth Chwarae Teg mewn cydweithrediad â Phrifysgol De Cymru yn cynnal darlith gan yr Athro Tom Schuller ar 9 Hydref ym Mhrifysgol Abertawe.

Dyma fwy o wybodaeth am yr Athro Tom Schuller:

Mae Tom Schuller wedi bod yn Athro Dysgu Gydol Oes yn Birkbeck ac ym Mhrifysgol Caeredin, ac yn bennaeth ar Ganolfan Ymchwil ac Arloesedd Addysgol yn y Sefydliad ar gyfer Cydweithrediad a Datblygiad Economaidd ( OECD ) ym Mharis. Ei lyfr mwyaf diweddar oedd Learning Through Life, gyda David Watson.