Mai 2014. Fe wnaeth Elena Zecchin gweithio fel hyfforddai ar gyfer y Tîm Ymchwil a Polisi.

Elena Zecchin ydw i a dwi wedi bod yn gweithio dan hyfforddiant yn Nhîm Polisi ac Ymchwil Chwarae Teg.

Dwi wedi bod yn gweithio yma diolch i Raglen Leonardo Da Vinci, rhaglen a gyllidir gan Ewrop sy’n cefnogi symudedd drwy drefnu lleoliadau gwaith ar gyfer graddedigion a’r sawl sy’n gadael yr ysgol, gan roi’r cyfle iddyn nhw gael profiad o weithio dramor.

Dwi wedi bod yn ymchwilio i rôl menywod yn sector y celfyddydau a diwylliant yng Nghymru, sector sy’n agos iawn at fy nghalon. Mae fy nghefndir academaidd mewn ieithoedd tramor a chymodi diwylliannol a dwi wastad wedi bod yn angerddol am y celfyddydau a drama, gan edrych arnynt yn enwedig fel cyfryngau ar gyfer newid cymdeithasol, a hynny’n fwy nag erioed wrth i ni wynebu cyfnod anodd yn ein hanes.

Drwy ymchwilio i sefyllfa menywod yn sector y celfyddydau a diwylliant, fe gefais i syniad gwell o’r anawsterau a’r rhwystrau sy’n wynebu menywod wrth iddyn nhw geisio cael gyrfa yn y maes hwn.

Gwelais fod angen dymchwel rhwystrau di-ri sy’n llesteirio menywod rhag cael eu cynrychioli’n fwy eang yn y sector yng Nghymru o hyd. Rwy’n cyfeirio at sector y celfyddydau a diwylliant fel a ganlyn:

[…] those industries which have origin in individual creativity, skill and talent and which have a potential for wealth and job creation through the generation and exploitation of intellectual property. Hence: art and crafts, film and video, television and radio.

Mae tangynrychiolaeth menywod yn sector y celfyddydau a diwylliant yn y DU yn cwmpasu’r diffyg gweithiau celf gan fenywod a arddangosir mewn amgueddfeydd ac orielau yn ogystal â’r nenfwd gwydr h.y. prinder menywod yn y rolau arwain yn sector y celfyddydau.

Er mwyn mynd i’r afael â’r pwynt cyntaf, mae’n bosib y byddai’n ddefnyddiol edrych ar beth data allweddol a ddarparwyd gan East London Fawcett:

between April 2012 and April 2013, the gender inequality within the visual arts sector was overwhelmingly stunning; of 134 commercial galleries, which collectively represent 3163 artists, 31% of the represented artists are women, 78% of the galleries represent more men than women, 17% of the galleries represent more women than men and 5% represent an equal number of male and female artists.

Ar y llaw arall, mae’n bosib y bydd y mater yn datblygu’n un eitha dadleuol oherwydd yn ôl arolwg o Gyflogau’r Celfyddydau yn y DU 2013 / 2014, mae’r artist nodweddiadol yn fenyw 34.5 oed ac yn debyg o fod â dwy radd; mae’n gweithio yn Llundain, yn gweithio 36.5 awr yr wythnos, gan ennill £13,876 a bydd yn aros yn ei swydd bresennol am lai na phedair blynedd.

Er yr ymddengys bod gan y celfyddydau record gydraddoldeb well, mae’r anghydraddoldeb rhwng y rhywiau’n parhau ar lefel bwrdd, gan ein harwain at yr ail bwynt: y nenfwd gwydr yn y celfyddydau.

Does dim digon o fenywod sy’n gweithio yn sector y celfyddydau a diwylliant yn y DU yn cyrraedd y brig:

Canran y menywod
Amgueddfeydd ac orielau cenedlaethol a rhanbarthol Cyfarwyddwyr 28.0%
Cadeiryddion 9.3%
Ymddiriedolwyr/Byrddau 27.4%
Cwmnïau Teledu Prif Swyddogion Gweithredol 0.0%
Cadeiryddion 0.0%
Cyfarwyddwyr 27.6%
Ymddiriedolwyr y BBC 50.0%
Cwmnïau theatr cenedlaethol Cyfarwyddwyr 31.8%
Cadeiryddion 10.0%
Cyllidwyr Bwrdd Cyngor y Celfyddydau 43.8%
Bwrdd Cronfa’r Loteri Fawr 30.0%
Bwrdd Cronfa Dreftadaeth y Loteri 60.0%

 

Gan edrych ar y sefyllfa yng Nghymru, yn ôl Women Count, charity leaders in Wales 2012: benchmarking the participation of women in the largest charities in Wales, dynion yw 67% o’u cadeiryddion gyda menywod yn ddim ond 11% o’u prif weithredwyr.

Yn ôl arolwg 2011 / 2012 o Sefydliadau Cyllid Refeniw, menywod oedd 45.8% o’r byrddau rheoli, o gymharu â 42.6 % yn 2012 / 2013.

Unwaith eto, mae yna gwestiynau’n codi wrth edrych ar sut mae menywod yn symud ymlaen i swyddi arwain yn sector y celfyddydau.

Ar ôl sylwi cyn lleied o wybodaeth a chanfyddiadau sydd am y pwnc hwn, yn enwedig o safbwynt Cymru, penderfynais roi rhywbeth i chi gnoi cil arno am y pwnc hwn nad yw wedi cael digon o sylw hyd yma, ac fe es i ati i gael adborth gan gydnabod sy’n gweithio yn y maes.

Cefais y cyfle i siarad â dwy fenyw ysbrydoledig i mi gwrdd â nhw yn ystod fy nghyfnod yng Nghymru: Dilys Jackson,cerflunwraig ac artist amgylcheddol sydd hefyd yn flaenllaw iawn yng Nghymdeithas Celfyddydau’r Merched a Sian Gale, Cyfarwyddwr Cwmni Pawb sy’n arbenigo ym meysydd hyfforddiant, ymchwil a gwerthuso ar gyfer y diwydiannau Creadigol yn ogystal â sefydliadau cymunedol ac undebau llafur.

Mae’r pwnc yn un sydd eto i’w ddatrys, ond rwy’n gobeithio y bydd fy nghyfraniad bach i yn ddefnyddiol ac yn sbarduno trafodaeth iawn am y pwnc hwn; mwya’n byd rydyn ni’n trafod y pwnc hwn, mwya’n byd o obaith sydd gennym o ysbrydoli gweithredu.

Os hoffech chi fy helpu i godi ymwybyddiaeth o’r pwnc, lleisiwch eich barn a chofiwch gadw mewn cysylltiad.

Byddwch y newid rydych CHI am ei ysbrydoli.