Yn aml, mae menywod a dynion yn cael eu heffeithio’n wahanol gan benderfyniadau’r llywodraeth.

… Un rheswm am hyn yw sefyllfa wahanol menywod a dynion yn y cartref a’r farchnad lafur.

Erbyn hyn, mae Llywodraeth Cymru newydd yn dechrau troi ei sylw at ddatblygu’r Rhaglen Lywodraethu.

Mae’n hanfodol bod y rhaglen hon yn sensitif i wahaniaethau rhwng y rhywiau er mwyn creu Cymru lle mae menywod yn cyflawni a ffynnu.

Dros yr wythnosau nesaf, byddwn yn amlygu nifer o feysydd polisi allweddol a ddylai gael blaenoriaeth yn y Rhaglen Lywodraethu yn ein barn ni, ac yn cyfeirio at sut y gallai gwahaniaethau rhwng y rhywiau ddylanwadu ar bolisïau a gwasanaethau yn y meysydd hyn.

Mae prenstisiaethau yn rhan hanfodol o’r agenda addysg a sgiliau er mwyn helpu i greu Cymru gydnerth a llewyrchus.

Mae Llywodraeth Cymru’n parhau i ymrwymo i ddatblygu gweithlu hyfedr er mwyn helpu i greu Cymru gydnerth a llewyrchus.

Mae prentisiaethau yn rhan hanfodol o’r agenda addysg a sgiliau a fydd yn gwireddu’r freuddwyd hon.

Mae’n galonogol gweld bod cyfran y merched sy’n dilyn prentisiaethau wedi cynyddu fel ei bod bellach bron yr un fath â’u cyfoedion gwrywaidd.

Wrth graffu’n fanylach, fodd bynnag, mae gwahaniaethau sylweddol o hyd o ran llwybrau dysgu dewisol dynion a menywod.

Rhwng 2011 a 2014 yng Nghymru, — roedd bron i 21% o’r holl brentisiaid gwrywaidd yn y maes adeiladu a 18% ym maes peirianneg.

Ar y llaw arall, roedd 50% o brentisiaid benywaidd yn y gwasanaethau iechyd a chyhoeddus.

Mae’r broblem hon wedi’i hadlewyrchu ar lefel y DU, lle mae 94% o brentisiaid gofal plant yn fenywod ond dim ond 4% sy’n brentisiaid peirianneg.

Mae’r gwahaniaethau hyn rhwng y rhywiau yn arwain at fwlch cyflog mewn prentisiaethau, gyda phrentisiaid gwrywaidd yn ennill 21% yn fwy yr awr ar gyfartaledd.

Mae mynd i’r afael ag anghydbwysedd rhwng y rhywiau mewn prentisiaethau yn fater sydd ar agenda Llywodraeth Cymru a darparwyr, gyda rhaglenni blaenorol yn cynnwys cryn bwyslais ar fynd i’r afael ag anghydraddoldeb.

Roedd rhaglenni seiliedig ar waith yng Nghymru rhwng 2011 a 2014 yn ei gwneud hi’n ofynnol i ddarparwyr gael polisïau ffurfiol i sicrhau bod cyfleoedd cyfartal ar gael, ac yn llywio darparwyr i ystyried stereoteipio rhywiol wrth farchnata deunyddiau.

Wrth werthuso’r rhaglenni, gwelwyd bod angen i bob darparwr fod yn ymwybodol o’r angen i fynd i’r afael â stereoteipio rhywiol.

Serch hynny, daeth yr adroddiad i’r casgliad fod tystiolaeth o ymatebion rhagweithiol neu herio cyflogwyr yn brin ar y naw.

Mae Llywodraeth newydd Cymru wedi ymrwymo i ddarparu 100,000 o brentisiaethau ar gyfer pob oed dros gyfnod y Cynulliad nesaf.

Mae datganiadau pellach gan y Gweinidog Sgiliau a Gwyddoniaeth wedi amlinellu sut y caiff hyn ei gyflawni, gan gynnwys croesawu’r angen i weithio’n barhaus i fynd i’r afael ag anghydraddoldeb ac anghydbwysedd rhwng y rhywiau a phenodi Hyrwyddwr Amrywiaeth.

Wrth i’r rhaglen brentisiaeth newydd hon gael ei datblygu a’i chyflwyno, rydym yn gobeithio y bydd gwersi’n cael eu dysgu o raglenni blaenorol fel bod dilyn prentisiaethau yn llai seiliedig ar rywedd a bod mwy o fenywod yn gallu manteisio ar lwybrau gyrfa sy’n cynnig tâl a chyfleoedd datblygu gyrfa gwell.

Dyma rai o’r camau allweddol rydyn ni’n gobeithio’u gweld:

  1. Mwy o ddata sy’n caniatáu i ni ddadansoddi ar lefel prentisiaethau, rhywedd a sector er mwyn ei gwneud hi’n haws gwerthuso’r cynnydd o ran mynd i’r afael ag anghydraddoldebau rhwng y rhywiau
  2. Defnyddio’r blaenoriaethau newydd a amlinellwyd gan y Gweinidog er mwyn mynd i’r afael â stereoteipio rhywiol, er enghraifft trwy gynnal rhai o’r sesiynau arfaethedig “rhowch gynnig arni” gyda phwyslais ar annog merched i drïo gyrfaoedd anrhaddodiadol
  3. Rhoi rhagor o gymorth i ddarparwyr a chyflogwyr fel y gallant fynd i’r afael â stereoteipio rhywiol yn fwy rhagweithiol trwy waith yr Hyrwyddwr Amrywiaeth, gan rannu arferion gorau a chryfhau’r gofynion cydraddoldeb sy’n ddisgwyliedig gan ddarparwyr a fframweithiau.

Cysylltiedig.

O Dan Sylw: Teithiau Menywod sy’n Gweithio.

Polisi: Addysg a Sgiliau. Papurau Briffio ac Adroddiadau.

Lawrlwytho: Papur briffio. Apprenticeships that deliver for all.

Ffigurau yn dod o Lywodraeth Cymru, Gwerthusiad o Raglen Ddysgu yn y Gweithle 2011-2014, a Young Women’s Trust, Making Apprenticeships Work for Young Women.