Cyfle i Ddisgleirio: Sut i roi tystiolaeth i bwyllgorau’r Cynulliad

Cyflwyniad.

Yn gyffredinol, mae tuedd i fwy o ddynion na menywod roi tystiolaeth i ymchwiliadau pwyllgorau Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Rhwng mis Gorffennaf 2011 a mis Mawrth 2014, cafwyd 369 o ymddangosiadau gan dystion gerbron y Pwyllgor Menter a Busnes.

Dim ond 110 o’r rhain oedd gan fenywod, ac mae’r ffigur hwn yn disgyn i 96 os ydym yn diystyru ymddangosiadau Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth. Ar sail y ffigurau hyn, menywod oedd 26% o’r tystion a alwyd i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor.

Gan fod cyfran y menywod yn isel, rydym wedi gweithio gyda’r Cynulliad Cenedlaethol i gynnal sesiwn hyfforddi ar gyfer menywod i ddatblygu eu hyder a’u sgiliau. Nid oedd modd i ni gynnig yr hyfforddiant hwn i nifer fawr o fenywod, felly rydym wedi datblygu’r pecyn adnoddau hwn fel bod mwy o fenywod yn gallu manteisio ar y wybodaeth.

Sut i roi tystiolaeth lafar.

Gall rhoi tystiolaeth lafar fod yn brofiad brawychus, felly mae’n bwysig deall beth i’w ddisgwyl. Mae’r adran hon yn cynnwys cyngor ar sut i baratoi’n dda a pherfformio hyd eithaf eich gallu.

  • Paratoi i roi tystiolaeth lafar ( cyn y diwrnod ):

  • Dylech siarad â’r clerc. Rôl y clerc yw trefnu a rhoi cyngor ar waith y pwyllgor, cynorthwyo’r Cadeirydd a drafftio adroddiadau. Mae hyn yn golygu bod gan y clerc lawer o wybodaeth werthfawr i’w rhannu, felly mae’n ddefnyddiol siarad ag ef ymlaen llaw.
  • Edrychwch ar y trawsgrifiadau blaenorol yn ymwneud â’r un ymchwiliad, yn enwedig trawsgrifiadau’r Gweinidog, er mwyn gweld beth mae pobl eraill wedi’i ddweud. Drwy wneud hyn, byddwch yn deall y drafodaeth hyd yn hyn ac yn gallu ychwanegu ati.
  • Gwyliwch sesiynau pwyllgorau ar Senedd TV er mwyn dod yn gyfarwydd â’r aelodau a’u harddull.
  • Nodwch eich negeseuon allweddol fel eich bod yn gwybod beth rydych chi am ei gyfleu.
  • Mynychu’r pwyllgor ( ar y diwrnod ):

  1. Dylech gyrraedd yn brydlon ( os ydych chi’n gynnar, gallwch fynd i’r oriel gyhoeddus i weld sut hwyliau sydd ar bawb ).
  2. Ymlaciwch! Byddwch yn ymwybodol bod yr aelodau’n gallu teimlo’n gryf am y pwnc dan sylw; nid ydych yn cael eich croesholi, ond rydych chi wedi’ch gwahodd i siarad am yr hyn a wyddoch.
  3. Dangoswch barch. Gall y sefyllfa roi pobl dan straen, felly mae’n bwysig eich bod yn rheoli’ch hun.
  4. Siaradwch yn glir. Mae’r aelodau yn awyddus i glywed eich safbwyntiau, felly mae’n rhaid iddynt allu eich clywed a’ch deall. Mae’r aelodau eisiau cyflwyno newidiadau a gwelliannau ac maent am i chi fod ar eich gorau.
  5. Byddwch yn hyderus.
  6. Peidiwch â siarad am bethau amherthnasol.
  7. Dylech osgoi jargon a byrfoddau os yn bosibl. Os oes rhaid i chi ddefnyddio geiriau jargon, dylech sicrhau bod y pwyllgor yn gallu deall eich pwynt.
  8. Byddwch yn onest. Os na wyddoch rywbeth, dywedwch hynny. Gallwch anfon rhagor o wybodaeth at y pwyllgor wedyn.
  9. Atebwch y cwestiwn.
 

Rhan 1Cyngor i baratoi tystiolaeth ysgrifenedig.

Rhan 2Cyngor Cadeirydd ar roi tystiolaeth lafar.

Rhan 3 — Sut i roi tystiolaeth lafar.

Rhan 4Cofnodi’r dystiolaeth.

Rhan 5Cyngor o safbwynt tyst.