Cyfle i Ddisgleirio: Sut i roi tystiolaeth i bwyllgorau’r Cynulliad.

Cyflwyniad.

Yn gyffredinol, mae tuedd i fwy o ddynion na menywod roi tystiolaeth i ymchwiliadau pwyllgorau Cynulliad Cenedlaethol Cymru. Rhwng mis Gorffennaf 2011 a mis Mawrth 2014, cafwyd 369 o ymddangosiadau gan dystion gerbron y Pwyllgor Menter a Busnes.

Dim ond 110 o’r rhain oedd gan fenywod, ac mae’r ffigur hwn yn disgyn i 96 os ydym yn diystyru ymddangosiadau Gweinidog yr Economi, Gwyddoniaeth a Thrafnidiaeth.

Ar sail y ffigurau hyn, menywod oedd 26% o’r tystion a alwyd i roi tystiolaeth i’r Pwyllgor.

Gan fod cyfran y menywod yn isel, rydym wedi gweithio gyda’r Cynulliad Cenedlaethol i gynnal sesiwn hyfforddi ar gyfer menywod i ddatblygu eu hyder a’u sgiliau.

Nid oedd modd i ni gynnig yr hyfforddiant hwn i nifer fawr o fenywod, felly rydym wedi datblygu’r pecyn adnoddau hwn fel bod mwy o fenywod yn gallu manteisio ar y wybodaeth.

Cofnodi’r dystiolaeth.

Mae sesiynau pob pwyllgorau yn cael eu trawsgrifio er mwyn sicrhau bod cofnod o’r sesiwn ar gael. Caiff trawsgrifiadau eu golygu rywfaint fel eu bod yn darllen yn well, a’u cyhoeddi ar ôl 10 diwrnod.

  • Sut i roi tystiolaeth dda at ddibenion cofnodi:

  • Siaradwch yn hyderus, yn glir ac yn bwyllog.
  • Dywedwch bopeth. Nid oes modd cofnodi iaith y corff ( e.e. codi’r ysgwyddau ).
  • Byddwch yn benodol. Peidiwch â defnyddio iaith haniaethol e.e. ‘yma’ neu ‘yna’.
  • Os ydych chi eisiau dyfynnu dogfen, dylech roi’r teitl llawn neu ddod â chopi caled i’w roi i staff y pwyllgor. Defnyddiwch eiriau yn hytrach na dangos yr adroddiad mewn ffordd weledol.
  • Cofiwch bob amser bod y sesiwn yn cael ei chofnodi.
  • Peidiwch â defnyddio byrfoddau, acronymau neu jargon. Nid yw’r aelodau, y clercod na gwylwyr Senedd TV yn debygol o fod yn gyfarwydd â thermau o’r fath. Dylech egluro ystyr byrfodd y tro cyntaf cyn ei ddefnyddio wedyn.
  • Dylech osgoi defnyddio synau i ymateb. Mae’n anodd gwybod beth mae — synau yn ei gyfleu — ( e.e. mmmmm… – ydych chi’n cytuno ai peidio? ).
  • Ceisiwch beidio â thorri ar draws pobl. Mae hyn yn ei gwneud yn anos clywed beth mae siaradwyr wedi’i ddweud.
  • Arhoswch nes bod golau coch y meicroffon yn dod ymlaen ( ni fydd angen i chi bwyso dim byd; bydd y meicroffon yn dod ymlaen yn awtomatig ).
  • Gall aelodau ofyn cwestiynau yn y Gymraeg, ac mae gennych chi’r rhyddid i wneud hynny hefyd. Darperir offer cyfieithu, felly byddwch yn barod i’w ddefnyddio os oes angen. Ar ôl defnyddio’r clustffonau cyfieithu, dylech eu tynnu i ffwrdd a’u gosod ar y ddesg. Peidiwch â’u rhoi o gwmpas eich gwddf pan nad ydych chi’n eu defnyddio.
  • Ar ôl rhoi tystiolaeth, byddwch yn derbyn copi drafft o’r trawsgrifiad er mwyn gwirio cywirdeb ffeithiol. Nid yw hwn yn gyfle i chi newid eich sylwadau.
 

Rhan 1Cyngor i baratoi tystiolaeth ysgrifenedig.

Rhan 2Cyngor Cadeirydd ar roi tystiolaeth lafar.

Rhan 3Sut i roi tystiolaeth lafar.

Rhan 4 — Cofnodi’r dystiolaeth.

Rhan 5Cyngor o safbwynt tyst.