Yr hyn y mae’n rhaid i bawb sy’n rheoli tîm ei wybod.

Yn eich barn chi, beth yw’r pethau hanfodol y mae’n rhaid i rywun sy’n rheoli tîm ei wybod?

Fy enw i yw Krista Powell Edwards, ac rwy’n gweithio fel Partner Datblygu Pobl ar gyfer prosiect newydd Chwarae Teg – Cenedl Hyblyg 2.

Rydw i wedi treulio 20 mlynedd fel hyfforddwr ac ymgynghorydd yn y maes perfformiad gwaith a sgiliau rheoli, ac ar sail y profiad hwn rydw i am rannu’r ddau beth pwysicaf (a mwyaf defnyddiol) y gallai unrhyw un sy’n rheoli tîm ei wybod.

#1 ~ Model Arweinyddiaeth Adair sy’n Canolbwyntio ar Weithredu.

Yn y model, mae Adair yn disgrifio arweinyddiaeth fel gweithredoedd yr arweinwyr mewn perthynas a:-

  1. Rheoli’r dasg, y dasg sy’n rhaid ei chyflawni, a sut i’w chyflawni mor effeithiol â phosibl.
  2. Rheoli’r tîm, a sut i gael pobl i gydweithio’n effeithiol.
  3. Rheoli unigolion, sut i gael y gorau ohonyn nhw.

Gweithgareddau yn swyddogaeth y dasg.

  • Diffinio’r dasg.
  • Gwneud cynllun ar gyfer cyflawni’r tasgau.
  • Dyrannu gwaith ac adnoddau.
  • Gwirio perfformiad yn erbyn y cynllun.
  • Addasu’r cynllun.

Gweithgareddau yn swyddogaeth cynnal y tîm.

  • Gosod safonau ac esiampl.
  • Cynnal disgyblaeth.
  • Meithrin ysbryd tîm.
  • Sicrhau cyfathrebu yn y grŵp.

Gweithgareddau yn swyddogaeth yr unigolion.

  • Rhoi sylw i broblemau personol.
  • Canmol unigolion.
  • Rhoi statws.
  • Cydnabod gallu unigolion a’u defnyddio.

Mae’r holl feysydd hyn yn gorgyffwrdd – fel diagram Venn.

Bydd pob swyddogaeth yn effeithio ar y swyddogaethau eraill. Weithiau, bydd angen mwy o bwyslais ar un swyddogaeth; fodd bynnag, ni ellir anwybyddu’r swyddogaethau eraill.

Fel rhywun sy’n cadw sawl plât yn troi ar ffon ar yr un pryd, bydd arweinydd neu reolwr tîm effeithiol yn cadw llygad barcud ar y tair swyddogaeth er mwyn gwneud yn siŵr ei fod yn ymwybodol os oes angen sylw neu ymyrraeth, gan gyflawni’r nod o gadw’r holl blatiau’n troi yr un pryd.

Y gwahaniaeth hanfodol rhwng bod yn aelod o dîm a bod yn arweinydd tîm yw’r angen i reoli’r tîm a’r unigolion yn y tîm hwnnw yn ogystal â rheoli’r dasg.

#2 ~ Camau Tuckman ar gyfer Datblygiad Grŵp.

Mae Tuckman yn nodi pum prif gam ar gyfer datblygiad grŵp.

Ffurfio.

Pan fo’r grŵp yn dod ynghyd.

Gall hyn fod gyda thîm o unigolion newydd sbon, tîm newydd sbon, neu grŵp sydd ag aelod neu aelodau newydd.

Yn y cam hwn, mae prif bwyslais yr aelodau ar nodi a sefydlu rolau yn y grŵp, asesu cysylltiadau a’u meithrin, ac archwilio ffiniau.

Does fawr ddim gwrthdaro ar hyn o bryd gan fod y pwyslais ar weld sut mae deinameg y grŵp yn datblygu’n naturiol, ac asesu ymddygiad priodol.

Mae perfformiad yn gymharol dda ar hyn o bryd gan fod pobl yn ymddwyn yn dda ar y cyfan.

Ymsefydlu.

Y cam nesaf yw ymsefydlu.

Dyma lle mae aelodau’r grŵp yn nodi eu ffiniau ac wrth wneud hyn byddan nhw’n eu gwthio i weld pa mor bell y gellir eu gwthio, o ran yr hyn y gallan nhw ei wneud neu na allan nhw ei wneud, mewn perthynas â’r dasg ac â’i gilydd:- gan nodi pa ymddygiad sy’n dderbyniol neu beidio.

Mae yna wrthdaro yn y cam hwn gan fod llawer o amser a sylw yn cael eu rhoi i sefydlu tiriogaeth a’i hamddiffyn. Dyw’r gwrthdaro ddim yn amlwg bob amser, ond mi fydd yno.

Fel arfer mae perfformiad y grŵp yn gostwng, gan nad yw’r pwyslais ar y gwaith dan sylw ac ar gydweithredu, ond ar sefydlu ac amddiffyn safleoedd o fewn y grŵp.

Normau.

Dyma pryd y bydd aelodau’r grŵp yn dod yn ymwybodol.

O’r ffiniau a’r disgwyliadau, a phan fo’r berthynas rhwng aelodau’r grŵp yn datblygu i raddau mwy. Mae aelodau’r grŵp yn dysgu’r hyn y mae disgwyl iddyn nhw ei wneud, y norm ar gyfer y grŵp, a’r norm o ran ymddygiad a pherfformiad.

Cyflawni.

Y cam cyflawni sydd nesaf.

Dyma pryd mae’r grŵp yn troi yn dîm. Mae modd iddyn nhw nawr ganolbwyntio ar gyflawni’r dasg, gan eu bod yn gwybod beth yw eu ffiniau, a dyma pryd y mae’r berthynas rhwng yr aelodau yn datblygu; mae pobl yn gwybod eu cryfderau eu hunain, a chryfderau’r tîm.

Gall y pwyslais fod ar y dasg dan sylw. Ar hyn o bryd mae’r tîm yn cyflawni’n effeithiol.

Ailsefydlu.

Y cam olaf yw ailsefydlu.

Bydd y cam hwn yn digwydd pan fo pobl yn gadael y grŵp. Mae’r perfformiad yn gostwng wrth i bobl ymgyfarwyddo â’r fframwaith newydd, ac ymdopi ag effaith pobl yn gadael.

Yna mae’r grŵp yn un newydd i bob pwrpas a bydd yn mynd drwy’r camau datblygu unwaith eto.

Dyw llawer o arweinwyr/rheolwyr tîm ddim yn gwybod am y camau ar gyfer datblygiad tîm.

Pan fyddan nhw’n arwain/rheoli tîm am y tro cyntaf, mae’n cyflawni’n foddhaol gan ei fod yn y camau ffurfio.

Yn ystod y cam ymsefydlu, mae’r arweinwyr/rheolwyr yn gobeithio mai problem fach dros dro ydyw ac y bydd modd dychwelyd at y drefn arferol yn fuan – h.y. y bydd y tîm yn dychwelyd i’w ymddygiad blaenorol.

Felly maen nhw’n disgwyl i hyn ddigwydd.

Ni fydd hyn yn digwydd!

Yn hytrach nag anwybyddu’r cam ymsefydlu, cyfrifoldeb arweinydd/rheolwr y tîm yw cynnal y tîm yn effeithiol drwy’r broses er mwyn ail-gydio yn y drefn arferol mor gyflym â phosibl – fel y gellir dychwelyd at y norm a chyflawni.

Mae arweinwyr a rheolwyr timau wedi dweud droeon wrthyf eu bod wedi etifeddu tîm anodd, tîm lle nad aethpwyd i’r afael ag ymddygiad negyddol, felly mae’r ymddygiad negyddol wedi gwaethygu.

Bydd hyn yn cael effaith wenwynig ar y tîm a’r unigolion ynddo, ac ar y sefydliad y maen nhw’n gweithio ynddo!

Yr hyn y mae’n rhaid i bawb sy’n rheoli tîm ei wybod …

… yw bod ymsefydlu yn rhan hanfodol o ddatblygiad tîm ac mae angen rheoli’r cam hwn yn effeithiol os yw’r tîm yn mynd i gyflawni.