Gweithwyr cyflogedig beichiog a mamau sy’n gweithio: gwahaniaethu ar sail mamolaeth

Does dim amheuaeth bod menywod angen swyddi a bod busnesau angen menywod.

Mae’n ffaith hefyd y bydd llawer o fenywod yn famau ar ryw adeg yn ystod eu bywydau gwaith.

Felly sut mae’n bosibl i fenywod, cyflogwyr a busnesau gynorthwyo asiantaethau i gydweithio er mwyn sicrhau bod busnesau yn cadw eu doniau a bod mamau yn cadw eu swyddi?

Mae Deddf Cydraddoldeb 2010 yn ei gwneud yn anghyfreithlon i drin menywod yn annheg neu’n llai ffafriol ar y sail eu bod yn feichiog neu eu bod wedi rhoi genedigaeth yn ystod y 26 wythnos diwethaf.

Er hynny, er gwaethaf deddfwriaeth beichiogrwydd a mamolaeth, mae’r sefyllfa i fenywod a mamau beichiog ymhell o fod yn berffaith, yn ôl gwaith ymchwil newydd gan y Comisiwn Cydraddoldeb a Hawliau Dynol ( EHRC ).

Roedd y gwaith ymchwil newydd* (Mawrth 2016) a wnaethpwyd yn ymchwilio i sefyllfa gweithwyr cyflogedig beichiog a mamau sy’n gweithio yn y farchnad lafur sydd ohoni.

Ar gyfer y gwaith ymchwil hwn, arolygwyd 3,000 a mwy o gyflogwyr a 3,000 o famau ar hyd a lled y DU er mwyn asesu eu canfyddiadau o faterion beichiogrwydd a mamolaeth yn y gwaith.

Er gwaethaf rhywfaint o gynnydd, mae’r darlun yn llwm o hyd.

Ar yr ochr gadarnhaol, mae 84% o gyflogwyr yn credu bod cefnogi menywod beichiog a’r rhai ar absenoldeb mamolaeth yn fuddiol.

Mae’r mwyafrif yn credu bod y rhai sy’n dychwelyd i’r gwaith ar ôl cyfnod mamolaeth yn parhau’n ymroddgar i’w swydd.

Er y croesewir y canfyddiadau hyn, mae rhannau eraill y gwaith ymchwil yn dangos nad yw’r cymorth damcaniaethol hwn o reidrwydd yn cael ei wireddu.

 
  • Mae 70% o gyflogwyr yn teimlo y dylai menywod ddatgan a ydynt yn feichiog yn ystod y broses recriwtio.
  • Mae 28% yn credu bod y broses o warchod menywod yn well rhag cael eu diswyddo yn ystod Absenoldeb Mamolaeth Cyffredinol yn afresymol.
  • Mae 27% yn credu bod beichiogrwydd yn rhoi baich ariannol afresymol ar gwmnïau.
  • Mae chwarter yn credu ei bod yn rhesymol gofyn i fenywod am eu bwriad i gael plant yn ystod cyfweliadau am swydd.
 

Hefyd, yr hyn sy’n frawychus yw’r ffaith bod un o bob deg o gyflogwyr yn dweud nad oes ganddynt lawer o ymwybyddiaeth o hawliau menywod beichiog, ac adroddodd ychydig dros ddwy ran o dair nad oeddent wedi mynd ati i chwilio am unrhyw wybodaeth na chanllawiau.

Mae’n hanfodol bod cyflogwyr yn gwella eu hymwybyddiaeth o feichiogrwydd a hawliau mamolaeth er mwyn gwella profiad eu gweithwyr cyflogedig a’u helpu i gadw doniau eu gweithlu.

Er yr ymddengys bod cyflogwyr yn gefnogol, adroddodd 77% o famau eu bod wedi cael profiadau negyddol yn y gwaith, mae 20% wedi cael sylwadau negyddol neu wedi’u haflonyddu ac roedd 11% yn teimlo eu bod wedi dioddef eu gorfodi i adael eu swyddi.

Mae gweithio hyblyg yn ddewis ardderchog i weithwyr cyflogedig ac mae’n boblogaidd ymysg llawer o famau, gan ei fod yn eu galluogi i gydbwyso ymrwymiadau teuluol gan hefyd barhau i weithio mewn swyddi tra medrus neu lawn amser.

Fodd bynnag, adroddodd 51% o famau eu bod wedi cael triniaeth anffafriol wedi i’w ceisiadau i weithio’n hyblyg gael eu cymeradwyo.

Roedd hyn yn cynnwys cael mwy o dasgau is neu lai o gyfleoedd na chydweithwyr.

Mae hyn yn dangos yn glir bod busnesau angen cymorth i roi arferion gweithio hyblyg ar waith yn effeithiol.

Cenedl Hyblyg 2.

Mae prosiect Cenedl Hyblyg 2 Chwarae Teg yn cynnig cyngor a chymorth pwrpasol i fusnesau bach a chanolig yn naw sector blaenoriaeth Llywodraeth Cymru a’u cadwyni cyflenwi.

Mae cymorth ymgynghorol ar gael ar amrywiaeth o themâu, gan gynnwys gweithio hyblyg, cydraddoldeb ac amrywiaeth, a gwneud newidiadau cadarnhaol i ddiwylliant busnes, yn ogystal â gweithdai ar absenoldeb rhieni a rennir.

Bydd rhoi mentrau cydraddoldeb ar waith yn effeithiol yn helpu busnesau i gadw eu doniau a galluogi menywod beichiog a mamau i ffynnu yn eu swyddi.

Dolenni.

*Pregnancy and maternity discrimination report. Our findings in relation to pregnancy and maternity discrimination.
equalityhumanrights.com.