Ym mis Ionawr, gwahoddwyd pob aelod o staff Chwarae Teg i ddod at ei gilydd ar gyfer cynhadledd deuddydd i ddathlu blwyddyn olaf prosiect gwych Cenedl Hyblyg.

Roedd y gynhadledd yn canolbwyntio ar les pobl yn y gweithlu; sut y gallwn ni fel mudiad roi’r egwyddorion rydyn ni’n ceisio eu hannog ar waith ymysg ein cyfranogwyr er mwyn creu cydbwysedd mwy effeithiol a chynhyrchiol rhwng bywyd a gwaith.

Un o’r gweithdai cyntaf y bues i ynddo oedd gweithdy gan yr hyfryd Karen Dell’Armi. Sesiwn ar hunan-ymwybyddiaeth, neu Mindfulness, oedd y gweithdy. Athroniaeth ddwyreiniol yw hon sydd ar hyn o bryd yn codi’n aml yn y Gorllewin yng nghyd-destun trafodaethau cydbwysedd rhwng bywyd a gwaith.

Mae diddordeb y cyhoedd yn y cysyniad wedi cael hwb pellach yn ddiweddar wrth i Arianna Huffington sôn yn angerddol am yr athroniaeth sydd, yn ei barn hi, yn ddull gwerthfawr o ymdopi â straen a gwella cynhyrchiant yn y gweithle, i fenywod a dynion fel ei gilydd.

Er bod rhai yn amheus ac yn meddwl mai dim ond chwiw dros dro yw’r peth, fedrwn ni ddim anwybyddu’r dystiolaeth wyddonol gynyddol sy’n cefnogi defnyddio hunan-ymwybyddiaeth fel dull effeithiol iawn o ymdopi â nifer o gyflyrau iechyd meddwl.

Ar ben hynny, ar ôl cael ei gymeradwyo a’i ddefnyddio gan y GIG ers nifer o flynyddoedd ( mae astudiaethau’n dangos ei fod yn ddull effeithiol ac anymwthiol o drin iselder ), mae bellach yn ennill ei blwyf fel arfer sy’n gwella cynhyrchiant, symbyliad, teyrngarwch ac allbwn yn y gweithle.

Mae hyn yn golygu nad dim ond ‘hipis’ sy’n ei ystyried yn berthnasol ond hefyd rai o gorfforaethau pwysicaf a mwyaf llwyddiannus y byd yn cynnwys Google, GlaxoSmithKline, KPMG a PricewaterhouseCoopers.

Roedd awyrgylch gweithdy anffurfiol Karen yn ein hannog i ymlacio wrth iddi hi gyflwyno Mindfulness ac egluro tipyn o gefndir ei diddordeb a’i chred hi mewn hunan-ymwybyddiaeth. Roedd Karen yn arfer gweithio ym myd corfforaethol marchnata, ond mae hi bellach yn ddyluniwr gemwaith ac yn ymarferydd Mindfulness llwyddiannus.

Wrth hyfforddi ar gyfer taith gerdded i gopa Everest y daeth i werthfawrogi manteision y gallu i fod yn ‘ymwybodol’ am y tro cyntaf. Ond mae hi hefyd wedi dod i weld ei fod yn ddull angenrheidiol o reoli’r uchelfannau a’r isel fannau sy’n ein hwynebu ni mewn bywyd o ddydd i ddydd a’i fod yn gwneud taith bywyd yn un fwy cadarnhaol, heddychlon a chyflawn.

Mae i Mindfulness ddwy haen o fanteision yn y cyd-destun hwn: y manteision personol (gwell iechyd, gwell perthynas ag eraill, mwy o egni, gwell creadigrwydd, mwy o amser, mwy o ddiolchgarwch, rhyddid dewis ) a manteision i’r economi oherwydd ei effeithiau corfforaethol ( mwy o arloesedd, gwell cynhyrchiant a pherfformiad, gwell proffidioldeb, mwy o egni, mwy o hyder, mwy o symbyliad a mwy o hunanreolaeth ).

Os nad oeddech chi’n siŵr o ddefnydd ymarferol Mindfulness wrth ddechrau darllen, gobeithio eich bod chi’n dechrau gweld y potensial ar gyfer canlyniadau cadarnhaol cynaliadwy.

Yn ôl Dr Jon Kabat-Zinn, “mae Mindfulness yn golygu canolbwyntio mewn ffordd benodol; ar ddiben, yn y presennol a heb feirniadu”.Iddo ef, mae hunan-ymwybyddiaeth yn gyfuniad o’r corff, y meddwl a’r emosiynau. Ond pa mor hawdd yw rhoi’r athroniaeth ar waith yn ein bywydau bob dydd?

Ers mynd i’r gweithdy dros wythnos yn ôl, dw i wedi defnyddio un ymarfer ddangosodd Karen i ni yn ddyddiol, er mwyn rhoi ychydig mwy o ddyfnder i’r pwt hwn.

Yr hyn dw i wedi bod yn ei wneud yn y bôn yw neilltuo amser i wneud ‘sgan o’r corff’ o leiaf unwaith y dydd, gan neilltuo cymaint o amser ag sy’n bosib. I mi, roedd hyn yn tueddu i gyfateb i tua 7 munud bob tro ar adegau gwahanol yn ystod y dydd.

Dw i wir wedi fy synnu faint o effaith gafodd hyn dros gyfnod mor fyr.

Newidiadau bach ydyn nhw, fel datblygu’r gallu i ganolbwyntio ar dasg ( dw i’n dueddol o symud o un dasg i’r llall heb orffen yr un gyntaf ddechreuais i, ond mae gwneud sgan o’r corff yn helpu i mi ganolbwyntio ar un dasg ), llai o orbryder ( pan dw i’n teimlo’r lefelau straen yn codi, mae troi fy meddwl at yr ymarfer sganio’r corff a chanolbwyntio ar anadlu am ychydig funudau yn ddigon i dawelu’r meddwl) a fy joie-de-vivre yn gyffredinol! ( mae fy lefelau egni’n llawer uwch a dw i’n teimlo mod i’n llwyddo i wneud mwy mewn diwrnod ).

Alla i ddim canmol y peth ddigon; 7 munud yn fy mhatrwm dyddiol a dw i’n bendant yn teimlo mai fi sydd wrth y llyw, dw i’n fwy cynhyrchiol ac yn teimlo’n hapusach. Wrth gwrs, efallai mai’r ffaith fy mod yn dechrau ar batrwm newydd sy’n gyfrifol am hyn ac y bydd newydd-deb y peth yn pylu dros amser, ond dw i wir yn gobeithio na ddigwyddith hynny ac mae meddwl am effeithiau gwneud hyn yn rheolaidd yn gyffrous.

Yn fy rôl yn Chwarae Teg dw i hefyd wedi clywed bod rhai ysgolion Uwchradd yn defnyddio Mindfulness. Mae’r adborth gan staff a disgyblion wedi bod yn gadarnhaol iawn bob tro. Byddai’n ddiddorol gen i weld sut y byddai’r un defnydd yn effeithio ar blant ysgolion cynradd fel rhan o Amser Cylch neu Addysg Bersonol a Chymdeithasol. Ond mwy am hynny eto!

Free Mindfulness.

Canolfan Ymchwil ac Ymarfer Ymwybyddiaeth Ofalgar, Prifysgol Bangor.

UCLA Mindful Awareness Research Centre.

The Mindfulness & Wellbeing Centre, Sefydliad Samye Cymru.